Het hoe en waarom van Phaedra

Deze catalogus wordt gepubliceerd ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan van Phaedra.  Hij bevat een lijst van alle werken die op de 104 Phaedra-cd’s staan. Op het eerste gezicht is dat niet zo’n geweldige prestatie, iets meer dan honderd cd’s uitgeven in twintig jaar tijd. Maar als u het hoe en waarom van Phaedra kent, dan zult u zien wat voor geweldige prestatie dit is. In wat volgt, zal ik u dat hoe en waarom uitleggen.

De extensie van de URL van Phaedra’s website, www.phaedracd.com, laat vermoeden dat Phaedra een commerciële onderneming is. Maar dat is niet zo: het is een onderdeel van de vzw “Klassieke Concerten”. Phaedra is gesticht door één man, en het is nog steeds bijna uitsluitend het werk van die ene man. Hij heeft geen personeel, zelfs geen deeltijdse secretaresse. Zijn bureau is een kamer in zijn huis; zijn opslagruimte is een andere kamer. Hoe doet alles zelf. Hij beslist welke muziek Phaedra publiceert. Daarbij gaat hij zelf dikwijls op zoek naar volslagen onbekende werken, waarvan er een flink aantal alleen in manuscriptvorm bestaan. Hij kiest de uitvoerders, in samenspraak met de componisten als die nog in leven zijn. Hij organiseert de opnamesessies en de productie, zowel van de covers en de boekjes als van de cd’s zelf. Hij zorgt ook voor alle reclame en voor de verkoop van Phaedra-cd’s. Het is onmogelijk correct in te schatten wat een geweldige prestatie deze 104 cd’s van Phaedra zijn zonder te weten dat het allemaal het werk is van één man. 

Zoals de meeste Vlaamse vzw’s moet Phaedra ook met een uiterst beperkt budget werken. Er is geen mecenas die diep in zijn zak tast om Phaedra te sponsoren. Indertijd heeft Phaedra wel wat subsidies gekregen, maar de administratieve rompslomp die daarvoor nodig was, maakte dat het nauwelijks de moeite waard was ze aan te vragen. Nu en dan is er een sponsor voor een bepaald project, zoals het Jef van Hoof Fonds (De Crans vzw), dat de opname van de verzamelde symfonieën van Van Hoof mogelijk maakte. Maar op dergelijke buitenkansjes na is Phaedra geheel zelfbedruipend.

En dat is geen gemakkelijke opgave, gezien de doelstelling van Phaedra: het uitbrengen van werken geschreven door Vlaamse (af en toe Belgische) componisten tussen 1830 en nu, en die werken over de hele wereld verspreiden. De meeste van die werken zijn onbekend en geschreven door onbekende componisten. En zoals iedereen weet die een beetje vertrouwd is met de cd-markt, onbekende werken van onbekende componisten verkopen is een heksentoer, want onbekend maakt onbemind. Ze in Vlaanderen verkopen is al even moeilijk als elders, want Vlaamse nationale trots over de eigen componisten bestaat nauwelijks. Het is soms zelfs makkelijker die obscure werken elders te verkopen. Daar zijn mensen vaak bereid ze met open oren en geest te beluisteren, zonder last te hebben van het idiote vooroordeel dat Vlaamse muziek maar middelmatig van kwaliteit is.

Natuurlijk is ze dat niet. Benoit en zijn leerlingen hebben soms geweldige muziek geschreven, net als de generatie die werkte tijdens de overgang van de late romantiek naar het impressionisme. En sinds de Tweede Wereldoorlog is er in Vlaanderen buitengewoon veel gecomponeerd, vrij traditionele muziek, zeker, maar ook uiterst moderne. Phaedra’s voornaamste reeks, “In Flanders’ Fields” biedt een staalkaart van deze enorme en waardevolle schat aan muziek. Op de 76 cd’s van de reeks (tot nu toe) staan werken van meer dan honderd Vlaamse (en Belgische) componisten . Die gaan van grote koorwerken met solisten en orkest, via symfonieën en concerto’s, tot kamermuziek, liederen, en werken voor één instrument. De meeste van deze opnamen zijn wereldpremières. Werken voor één instrument en voor kleine ensembles zijn in de meerderheid. Maar dat is begrijpelijk, gezien Phaedra’s beperkte financiële middelen. Maar beweren niet alle goede musici dat kamermuziek de hoogste vorm van muziek maken is?

Musici! Een tweede, bijna even belangrijke, doelstelling van Phaedra is Vlaamse uitvoerende kunstenaars bekend te maken. Hun opnamen zijn niet alleen te vinden in de reeks “In Flanders’ Fields”, maar ook in Phaedra’s andere reeks, “Phaedra Classics”. Daar kunnen ze schitteren in werken uit het grote repertoire. Iedereen die met een open geest naar deze opnamen luistert en ze vergelijkt met sommige opnamen door bekende namen, uitgebracht op grote platenmerken, moet erkennen dat ze vaak even goed zijn als die bekende opnamen, en soms gewoonweg beter.

En daarmee hebben we het over kwaliteit. Phaedra brengt vooral onbekende werken van onbekende componisten en heeft een zeer beperkt reclamebudget. Zijn enige verkoopargument is dus kwaliteit. Phaedra is zo verstandig daar niet op te beknibbelen. Ik heb het al gehad over de kwaliteit van de werken die het publiceert en over die van de kunstenaars die ze spelen. Maar Phaedra gebruikt ook de meest moderne en geavanceerde technologie, zowel voor zijn opnamen als voor de digitalisering van oudere opnamen — af en toe brengt Phaedra oudere opnamen uit, voornamelijk gemaakt door de BRT, de BRTN of de VRT — en het vertrouwt die apparatuur toe aan hooggeschoolde technici. Zijn eigen opnamen maakt het altijd op locaties die het meest geschikt zijn voor de muziek die wordt opgenomen. De artistieke leiding van de opnamen is meestal in handen van mensen die zelf uitstekende muzikanten zijn. En de boekjes die bij de cd’s zitten, zijn informatief en mooi — Phaedra heeft vaak opdracht gegeven aan schilders om de illustraties voor de covers te maken.

In deze catalogus vindt u het resultaat van al dit werk: opnamen van bijna negenhonderd (grotere en kleinere) werken door meer dan tweehonderd componisten. Beluister ze.  U kunt ze allemaal downloaden van www.phaedracd.com, en behalve de werken gemarkeerd door een asterisk zijn ze ook nog allemaal beschikbaar op cd. 

Bovenal: geniet ervan!

Prof. em. dr. Guy A.J. Tops

Articles about Phaedra

Prof. Annette Richards about Phaedra

"Phaedra is extraordinary. What an impressive reflection of musical life in Belgium, and Belgian music (if those are in any way distinct). A remarkable achievement."
With admiration and best wishes,
--Annette Richards

Professor of Music and Executive Director, The Westfield Center for Historical Keyboard Studies
Department of Music
Lincoln Hall, Cornell University
Ithaca, NY 14853
USA

Opinie over Phaedra

Opinie van een tevreden muziekliefhebster:
 
Het verheugt me dat Luc Famaey in de prijzen viel voor zijn jarenlange inzet voor de Phaedra-reeks. Zelf heb ik ruim de helft van de verschenen schijfjes en ik koop regelmatig extra exemplaren als cadeautje voor vrienden in het buitenland. Zijn In Flander's Fields reeks biedt muziekliefhebbers de gelegenheid om kennis te maken met de creativiteit en het culturele erfgoed van eigen bodem door vergeten pareltjes van onder het stof te halen.
 
De Landtsheer Jeanine 

L'Ultima Canzone - review

CD Phaedra Classics 292029 L'ULTIMA CANZONE

MARCO VINCO SINGS FRANCESCO PAOLO TOSTI

Uitvoerders: Marco Vinco, bass Macrí Simone, piano

Waarachtige “Fremiti d'amore” deze 18 canzoni op eigentijdse poëzie. TOSTI (1846-1916), lieveling aan het Engelse Hof van Edward VII, heeft “de Italiaanse romance bevrijd van de hypotheek van de opera; hij schonk haar originaliteit en eigen karakter” (Fr.Sanvitale). Niet zo tekstgebonden als het Duitse en Franse lied, primeert bij Tosti vooral de emotionele sfeer van het lied: uitbundige zangkunst spontaan versmolten met eenvoud van melodische lijn. Emotioneel aspect bij uitvoering blijft dan uiterst delicaat! Al te vaak nl. sneuvelt Tosti's vocale lyriek onder excessen van zgn. pure 'Italianità' in zangstijl (opera-erfenis). Marco Vinco, doorwinterd operazanger, omzeilt verstandig deze klip. Zijn nobele warme basstem, waarin de gloed van Italiaanse zon doorzindert, koestert deze melodieën met grootste zorg: zijn beheerst temperament schept festijn voor het oor! Het liedduo bekoort met (tekst D'Annunzio) verfijnd Alba sepàra dalla luce l'ombra, verleidelijk A v'ucchella (Don Giovanni op zijn best!) en ragfijn-teder wiegelied Ninna, nanna.. Poëzie van R.Mazzolla mag zingen o.m. in Puccini-verwant Tristezza, in hevig emotioneel geladen , maar beheerst Se tu non torni en bewogen Tormento. Gevoelvolle nuances kiest Marco Vinco voor mijmering rond liefdeslach en -leed, zoals in l'Ultima Canzone. In verinnnerlijkt Sogno streelt zijn onvergetelijke stem de verloren droom, die in Ideale ook sterk beroert. Vorrei morire (Italiaanse Weltschmerz-versie) is aangrijpend vertolkte finale.

Macrí Simone doordrengt de ganse opname met haar pianistiek, interpretatief en inspirerend talent. Gave liedkunst!

Els Baert-Van den Eynde – Periodiek – Tijdschrift van het Vlaams Geneeskundigen Verbond – 4de trimester 2014

Jan Dewilde on "20 years of Phaedra"

Vandaag, dames en heren, is het de honderdste verjaardag van de sterfdag van Edgar Tinel: hij overleed op 28 oktober 1912, in de directeurswoning van het Brussels Conservatorium, aan de gevolgen van een leverkwaal. Tinel was een internationaal gevierd componist; zijn oratorium Franciscus werd vele honderden keren uitgevoerd en ging letterlijk de wereld rond; hij speelde een eminente rol in de hervorming van de kerkmuziek, en met het Lemmensinstituut en het Conservatoire royal in Brussel leidde hij twee belangrijke muziekhogescholen. Een grote mijnheer dus, een van onze belangrijke componisten. Voor zover ik heb kunnen nagaan, speelt  Klara vandaag geen minuut muziek van Tinel. Vandaag wijdt men wel de hele namiddag en vooravond, van 1 tot 8, aan Glenn Gould, ter gelegenheid van diens 80ste geboortedag, zo vermeldt de Klara-website. Is Glenn Gould dan geboren op Tinels sterfdag, vandaag op 28 oktober? Ik heb het voor u opgezocht: Gould werd geboren op 25 september 1932. Maar vandaag, op de honderdste verjaardag van Tinels dood, programmeert men dus wel 7 uren Glenn Gould  en geen seconde Edgar Tinel.

Mijn bijdrage aan deze feestelijke namiddag zal kort zijn, dames en heren: Luc Famaey heeft me uitdrukkelijk gevraagd om geen Thebaanse loftrompet te steken, noch met het wierrookvat te zwaaien. En daar sta je dan, als feestredenaar. Ik hoop dat ik hem met wat volgt toch kan plezieren en, vooral, dat ik duidelijk kan maken - voor zover dat in dit gezelschap nog nodig is - wat Famaey met zijn label Phaedra heeft gerealiseerd.  

Lees meer...

Composer Frits Celis on "20 years of Phaedra"

Toen ik een tijdje geleden aan Luc Famaey vroeg om vandaag een woordje tot u te mogen richten, heeft hij schoorvoetend toegestemd, want hij wil nooit in het zonnetje geplaatst worden.

Het getuigenis van Claude Debussy indachtig - "avoir quelque chose à dire, rend souvent timide" - verkiest Luc een onopvallend plekje in de schaduw. Ik heb hem dus beloofd enkel zijn zonden op te sommen. Maar vermits ik zijn privaat leven als even schaduwrijk ervaar, heb ik mijn gelofte verbroken en er mij noodgedwongen toe beperkt om tenminste zijn moeilijk te overschatten artistieke verdiensten het volle zonlicht te gunnen. Ik vraag hem dus nederig om verontschuldiging voor die woordbreuk.

Luc Famaey is bewust conservatief ingesteld, althans wat ons Belgisch muziekpatrimonium betreft. Het woord "conservatief" gebruik ik hier echter allerminst in negatief-denigrerende zin, maar in zijn oorspronkelijke betekenis, naar het Latijnse woord "conservare": dus bewaren, en, meer bepaald wat Luc Famaey betreft: verzorgen, en datzelfde patrimonium met grenzenloze toewijding blijven koesteren.

Lees meer...